انواع فلنج و مشخصات فنی آن‌ها

فلنج‌ها اجزای کلیدی و حیاتی در سیستم‌های لوله‌کشی و مکانیکی هستند که نقش اساسی در اتصال و جدا سازی بخش‌های مختلف این سیستم‌ها ایفا می‌کنند. این اتصالات با فراهم آوردن امکان جداسازی سریع و آسان، در تعمیرات و نگهداری تجهیزات بسیار مؤثر هستند. از فلنج‌ به‌طور گسترده در صنایع مختلفی مانند نفت و گاز، پتروشیمی، آب و فاضلاب، و نیروگاهی استفاده می‌شود.

انتخاب صحیح فلنج‌ و مواد ساخت آن‌ها می‌تواند تأثیر بسزایی بر عملکرد سیستم‌های صنعتی داشته باشد. از جمله عواملی که باید در انتخاب فلنج‌ها مورد توجه قرار گیرد، نوع فلنج‌ ، مواد سازنده، استانداردهای مربوطه و شرایط کاری (فشار و دما) است. با توجه به تنوع بالای فلنج‌ها و کاربردهای مختلف آن‌ها، شناخت دقیق و صحیح این اجزا برای مهندسان و متخصصان ضروری است.

مشخصات فنی فلنج‌

در این مقاله به بررسی جامع انواع فلنج‌ها، مواد ساخت، استانداردها، نحوه نصب و اتصال، نگهداری و تعمیرات، و چالش‌های رایج در استفاده از فلنج‌ها پرداخته می‌شود. هدف این است که خوانندگان با اطلاعات کافی بتوانند فلنج‌های مناسب برای کاربردهای خاص خود را انتخاب کرده و از عملکرد بهینه و طول عمر بالای آن‌ها بهره‌مند شوند.

انواع فلنج

فلنج‌ها به دلیل کاربردهای متنوع و شرایط مختلف کاری در انواع مختلفی طراحی و تولید می‌شوند. هر نوع فلنج ویژگی‌ها و مزایای خاص خود را دارد که آن را برای استفاده در شرایط و کاربردهای خاص مناسب می‌سازد. در این بخش به معرفی و بررسی انواع اصلی فلنج‌ها می‌پردازیم:

گلودار (Weld Neck Flange)

 به دلیل داشتن گردنی بلند که به تدریج به قطر لوله وصل می‌شود، برای کاربردهایی که نیاز به مقاومت بالا در برابر فشار و دما دارند، مناسب است. این نوع فلنج به وسیله جوشکاری به لوله متصل می‌شود و توزیع تنش بهتری را در نقاط اتصال فراهم می‌کند.

 تخت (Slip-On Flange)

  به راحتی روی لوله سر می‌خورد و سپس جوش داده می‌شود. این نوع فلنج نصب آسان‌تری دارد و برای فشارهای کم تا متوسط مناسب است. هزینه تولید و نصب این فلنج نسبت به فلنج گلودار کمتر است.

دنده‌ای (Threaded Flange)

 دارای دنده‌های داخلی است که به لوله‌های دنده‌دار پیچ می‌شود. این نوع فلنج برای سیستم‌هایی که نیاز به جوشکاری ندارند یا در شرایط فشار و دمای پایین استفاده می‌شوند، مناسب است. نصب این فلنج‌ها سریع و آسان است.

 کور (Blind Flange)

 برای بستن انتهای یک سیستم لوله‌کشی یا باز کردن یک خط برای تعمیرات استفاده می‌شود. این فلنج هیچ سوراخی برای اتصال لوله ندارد و برای فشارهای بالا مناسب است. فلنج کور به عنوان یک درپوش عمل می‌کند و امکان دسترسی به سیستم را فراهم می‌آورد.

فلنج لپ جوینت (Lap Joint Flange)

 جوینت همراه با یک انتهای لپ جوینت (Lap Joint Stub End) استفاده می‌شود. این نوع فلنج‌ها برای کاربردهایی که نیاز به جداسازی و اتصال مکرر دارند، مناسب هستند. نصب و تنظیم این فلنج‌ها آسان است و معمولاً در سیستم‌های کم فشار استفاده می‌شود.

 ساکت جوینت (Socket Weld Flange)

 جوینت دارای یک سوکت داخلی است که لوله در آن قرار می‌گیرد و سپس جوش داده می‌شود. این نوع فلنج برای لوله‌های کوچک و فشارهای متوسط به کار می‌رود و نصب آن نسبت به فلنج گلودار آسان‌تر است.

 روکش دار (Raised Face Flange)

فلنج روکش دار دارای سطح برجسته‌ای است که کمک می‌کند تا آب‌بندی بهتری ایجاد شود. این نوع فلنج معمولاً در سیستم‌های فشار بالا و با دماهای بالا استفاده می‌شود.

 رینگ جوینت (Ring Type Joint Flange)

 جوینت دارای یک شیار حلقوی است که برای قرار دادن یک گسکت فلزی طراحی شده است. این نوع فلنج برای کاربردهای فشار بالا و دماهای بالا مناسب است و آب‌بندی بسیار موثری فراهم می‌کند.

 

انواع فلنج

مواد ساخت فلنج

انتخاب مواد مناسب برای ساخت فلنج‌ها اهمیت بسیاری دارد، زیرا عملکرد و طول عمر فلنج‌ها تحت تأثیر مستقیم موادی است که از آن‌ها ساخته شده‌اند. هر ماده دارای خواص منحصر به فردی است که آن را برای شرایط خاصی مناسب می‌سازد. در این بخش به بررسی مواد مختلفی که برای ساخت فلنج‌ها استفاده می‌شوند، می‌پردازیم:

فولاد کربنی (Carbon Steel)

 به دلیل مقاومت بالا، هزینه نسبتاً پایین و قابلیت ماشین‌کاری خوب، یکی از مواد پرکاربرد در ساخت فلنج‌ها است. این ماده برای کاربردهای فشار متوسط و دمای پایین تا متوسط مناسب است. فولاد کربنی معمولاً در صنایع نفت و گاز، پتروشیمی و سیستم‌های آب و فاضلاب استفاده می‌شود.

فولاد ضد زنگ (Stainless Steel)

 به دلیل مقاومت بالا در برابر خوردگی و زنگ‌زدگی، گزینه‌ای ایده‌آل برای محیط‌های خورنده و دماهای بالا است. این نوع فولاد در ترکیبات مختلفی مانند ۳۰۴، ۳۱۶ و ۳۲۱ تولید می‌شود که هر یک دارای ویژگی‌های خاصی هستند. فولاد ضد زنگ معمولاً در صنایع غذایی، دارویی، شیمیایی و دریایی استفاده می‌شود.

فولاد آلیاژی (Alloy Steel)

شامل ترکیبات مختلفی از فلزات مانند کروم، مولیبدن و وانادیوم است که خواص مکانیکی و مقاومت به خوردگی آن را بهبود می‌بخشند. این ماده برای کاربردهای فشار و دمای بالا مناسب است و معمولاً در صنایع نیروگاهی و پتروشیمی استفاده می‌شود.

نیکل آلیاژها (Nickel Alloys)

آلیاژهای نیکل به دلیل مقاومت بسیار بالا در برابر خوردگی، دماهای بالا و محیط‌های خورنده، در کاربردهای خاصی مانند صنایع شیمیایی، نفت و گاز و هوافضا استفاده می‌شوند. این آلیاژها شامل Inconel، Monel و Hastelloy هستند که هر کدام ویژگی‌های خاصی دارند.

مس و آلیاژهای آن (Copper and Copper Alloys)

مس و آلیاژهای مس مانند برنج و برنز دارای خواص رسانایی حرارتی و الکتریکی بالا هستند و مقاومت خوبی در برابر خوردگی دارند. این مواد معمولاً در صنایع دریایی، سیستم‌های خنک‌کننده و تجهیزات تبادل حرارتی استفاده می‌شوند.

پلاستیک‌ها و کامپوزیت‌ها (Plastics and Composites)

پلاستیک‌ها و کامپوزیت‌ها به دلیل وزن سبک، مقاومت به خوردگی و هزینه پایین، در کاربردهای خاصی مانند سیستم‌های آب و فاضلاب، صنایع شیمیایی و غذایی استفاده می‌شوند. از جمله این مواد می‌توان به پلی‌وینیل کلراید (PVC)، پلی‌اتیلن (PE) و فیبرهای تقویت‌شده با شیشه (GRP) اشاره کرد

استانداردها و مشخصات فنی

استانداردها و مشخصات فنی فلنج

فلنج‌ها باید براساس استانداردهای مشخصی تولید و تست شوند تا از کیفیت و ایمنی آن‌ها در کاربردهای مختلف اطمینان حاصل شود. این استانداردها شامل مشخصات فنی دقیقی هستند که توسط سازمان‌های مختلف بین‌المللی تعیین شده‌اند. در این بخش به بررسی مهم‌ترین استانداردها و مشخصات فنی فلنج‌ها می‌پردازیم:

 استانداردهای بین‌المللی

ASME (American Society of Mechanical Engineers)

استانداردهای ASME B16.5 و ASME B16.47 از پرکاربردترین استانداردها در زمینه فلنج‌ها هستند. این استانداردها مشخصات مربوط به ابعاد، مواد، فشار، دما و آزمون‌های لازم برای فلنج‌ها را تعیین می‌کنند.

ASME B16.5: مربوط به فلنج‌های لوله‌ای و اتصالات فلنجی در سایزهای NPS 1/2 تا NPS 24.

ASME B16.47: مربوط به فلنج‌های بزرگ در سایزهای NPS 26 تا NPS 60.

ANSI (American National Standards Institute)

ANSI یک سازمان استانداردگذاری آمریکایی است که استانداردهای ASME را تصویب و منتشر می‌کند. فلنج‌های تولید شده براساس استانداردهای ANSI معمولاً در صنایع مختلف استفاده می‌شوند.

DIN (Deutsches Institut für Normung)

استانداردهای DIN آلمان نیز در سطح جهانی شناخته شده‌اند و مشخصات دقیقی برای فلنج‌ها ارائه می‌دهند. این استانداردها بیشتر در اروپا مورد استفاده قرار می‌گیرند.

DIN 2633: فلنج‌های فولادی برای فشارهای نامی PN 16.

DIN 2634: فلنج‌های فولادی برای فشارهای نامی PN 25.

ISO (International Organization for Standardization)

استانداردهای ISO نیز به عنوان استانداردهای بین‌المللی برای فلنج‌ها شناخته می‌شوند. این استانداردها شامل مشخصات فنی و ابعادی فلنج‌ها برای کاربردهای مختلف هستند.

ISO 7005: فلنج‌های فولادی، چدنی و پلاستیکی.

مشخصات فنی فلنج‌

مشخصات فنی فلنج

ابعاد و اندازه‌ها

ابعاد فلنج‌ها شامل قطر خارجی، قطر داخلی، ضخامت، تعداد و قطر سوراخ‌های پیچ و مهره است. این ابعاد باید دقیقاً مطابق با استانداردهای مربوطه باشند تا قابلیت تطابق با سایر اجزا را داشته باشند.

کلاس فشاری

فلنج‌ها براساس قابلیت تحمل فشار به کلاس‌های مختلفی تقسیم می‌شوند. کلاس‌های فشاری معمول شامل ۱۵۰، ۳۰۰، ۶۰۰، ۹۰۰، ۱۵۰۰ و ۲۵۰۰ هستند. هر چه کلاس فشاری بالاتر باشد، فلنج می‌تواند فشار بالاتری را تحمل کند.

جنس و مواد ساخت فلنج

جنس و مواد ساخت فلنج

جنس فلنج‌ها بر اساس نوع کاربرد و شرایط محیطی انتخاب می‌شود. مواد ساخت فلنج‌ها شامل فولاد کربنی، فولاد ضد زنگ، آلیاژهای نیکل، مس و پلاستیک‌ها است. هر ماده دارای ویژگی‌های خاصی است که باید با شرایط کاری مطابقت داشته باشد.

تست‌ها و آزمون‌ فلنج

فلنج‌ها باید تحت تست‌ها و آزمون‌های مختلفی قرار گیرند تا از کیفیت و ایمنی آن‌ها اطمینان حاصل شود. این تست‌ها شامل آزمون‌های فشار، تست‌های غیرمخرب (NDT) مانند آزمون‌های التراسونیک و رادیوگرافی، و آزمون‌های مکانیکی مانند تست کشش و سختی است.

تست‌ها و آزمون‌ها فلنج

نتیجه‌گیری

فلنج‌ها به عنوان اجزای مهم و اساسی در سیستم‌های لوله‌کشی و مکانیکی، نقش حیاتی در اتصال، جداسازی و نگهداری این سیستم‌ها ایفا می‌کنند. انتخاب صحیح نوع فلنج، مواد ساخت و رعایت استانداردها و مشخصات فنی مربوطه، تأثیر مستقیمی بر عملکرد و طول عمر این اجزا دارد.

در این مقاله، انواع مختلف فلنج‌ها از جمله فلنج‌های گلودار، تخت، دنده‌ای، کور، لپ جوینت، ساکت جوینت، روکش‌دار و رینگ جوینت معرفی و بررسی شدند. هر کدام از این فلنج‌ها ویژگی‌ها و مزایای خاص خود را دارند که آن‌ها را برای کاربردهای خاصی مناسب می‌سازد.

همچنین، مواد مختلفی که برای ساخت فلنج‌ها استفاده می‌شوند، از جمله فولاد کربنی، فولاد ضد زنگ، فولاد آلیاژی، نیکل آلیاژها، مس و آلیاژهای آن و پلاستیک‌ها و کامپوزیت‌ها، بررسی شدند. انتخاب مواد مناسب باید با توجه به شرایط کاری، فشار و دمای سیستم و محیط انجام شود.

رعایت استانداردهای بین‌المللی مانند ASME، ANSI، DIN و ISO و انجام آزمون‌های لازم نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. این استانداردها مشخصات فنی دقیقی برای فلنج‌ها تعیین می‌کنند که تضمین‌کننده کیفیت و ایمنی این اجزا هستند.

در نهایت، آگاهی از نحوه نصب و اتصال صحیح فلنج‌ها و انجام بازرسی‌ها و نگهداری‌های دوره‌ای می‌تواند به عملکرد بهینه و افزایش طول عمر فلنج‌ها کمک کند. با توجه به تنوع و کاربردهای گسترده فلنج‌ها در صنایع مختلف، انتخاب و استفاده صحیح از این اجزا می‌تواند به بهبود کارایی و ایمنی سیستم‌های لوله‌کشی و مکانیکی کمک شایانی نماید.

فتانه رعدی
نظر دهید

پاسخ دهید

3 × پنج =

سالار صنعت نیواد
Logo
بازیابی رمز عبور
مقایسه موارد
  • کل (0)
مقایسه
0
سالار صنعت نیواد آیا مایلید از تخفیف های باشگاه مشتریان ما استفاده کنید ؟
رد
اجازه دادن به اعلان‌ها
Shopping cart